Po odkryciu
Ameryki (1492 rok) tysiące Europejczyków ruszyły za ocean. Portugalczycy
stopniowo zajmowali Brazylię, a Hiszpanie - resztę Ameryki Południowej, Amerykę
Środkową i część Północnej. Od początków XVII wieku Anglicy zakładali osady na
wschodnim wybrzeżu dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. W głębi kraju oraz w
Kanadzie osiedlali się Francuzi
W XVII i
pierwszej połowie XVIII stulecia powstało 13 angielskich kolonii w Ameryce
Północnej. Ponad dwie trzecie ich mieszkańców pochodziło z Anglii, ale przybywały
też grupy osadników z Niemiec, Irlandii i Holandii. Prawie jedną czwartą
ludności kolonii stanowili czarnoskórzy niewolnicy z Afryki.
Z początku
życie Europejczyków za oceanem było bardzo trudne. Pierwsi osadnicy zginęliby z
głodu, gdyby nie Indianie, którzy zimą dostarczali im pożywienie. Ci rdzenni
mieszkańcy kontynentu, podzieleni na skłócone plemiona, żyli na poziomie
neolitu. Posługiwali się narzędziami i bronią wykonanymi z kamienia, drewna lub
kości zwierząt. Żywność zapewniały im polowania, zbieractwo, łowienie ryb, a
niektórym plemionom - uprawa roli.
Dobre stosunki
kolonistów z Indianami szybko się skończyły. Osadników wciąż przybywało, toteż
potrzebowali oni nowych ziem pod uprawę i na pastwiska dla bydła. Przemocą lub
podstępem zagarniali łowieckie tereny Indian, po czym przyłączali je do
kolonii.
Kolonistów
szybko przybywało. W 1670 roku było ich około 112 tysięcy, sto lat później -
2,5 miliona. Ludzie ci utrzymywali się głównie z rolnictwa i hodowli. W
ciepłych koloniach południa. gdzie do pracy wykorzystywano tysiące niewolników,
powstały wielkie plantacje tytoniu, indygo, a potem bawełny. Na północy
przeważały mniejsze gospodarstwa, tzw. farmy, na których rzadko zatrudniano
niewolników. W północnych koloniach, inaczej niż w południowych, rozwijały się
liczne manufaktury. Między koloniami istniały ogromne różnice religijne,
narodowościowe, gospodarcze. Łączyło je jedno: wszystkie podlegały Koronie
Brytyjskiej.
Rząd Anglii
pragnął jednego: ciągnąć z kolonii jak największe zyski. Hamował rozwój
rzemiosła w Ameryce, żeby koloniści musieli kupować angielskie wyroby - cały
handel był prowadzony za pośrednictwem brytyjskich okrętów. Osadnicy tolerowali
tę zależność, gdyż wojska angielskie chroniły ich przed Francuzami z Kanady.
Przyczyny konfliktów
z Anglią:
- traktowanie kolonii amerykańskiej jako
źródła surowców
- przerzucenie przez parlament brytyjski
części kosztów wojny siedmioletniej na kolonie(poprzez podniesienie podatków), czyli
uchwalenie Ustawy Cukrowej i Ustawy Stemplowej
- utrudnianie przez Brytyjczyków koloniom
prowadzenia handlu zagranicznego oraz zakaz rozwijania manufaktur
- dążenie Anglii do utrzymania kolonii w
zależności politycznej i gospodarczej
Bezpośrednią
przyczyną otwartego konfliktu Anglii z koloniami amerykańskimi było zatopienie
przez Amerykanów ładunku herbaty przywiezionego do portu w Bostonie. W 1767
roku Anglia wprowadziła cło na herbatę. W grudniu 1773 roku nastąpiło
zatopienie przez kolonistów ładunku herbaty (co nazywa się ,,bostońską
herbatką"). W 1774 roku toczą się obrady I Kongresu Kontynentalnego w
Filadelfii. Wiosną 1775 roku następuje pierwsze starcie kolonistów z Anglikami pod
Lexington i Concord. To początek wojny. W 1775 roku obraduje II Kongres
Kontynentalny w Filadelfii.
Anglicy
dysponowali dobrze wyszkoloną, 55-tysięczną armią i potężną flotą. Amerykanie
praktycznie nie mieli okrętów wojennych, a ich kilkunastotysięczne sity zbrojne
przypominały raczej zgraję obdartych włóczęgów niż wojsko. Wodzem naczelnym tej
armii został jeden z niewielu Amerykanów mających doświadczenie wojskowe, Jerzy
Waszyngton.
Na pomoc
koloniom amerykańskim zjeżdżali Europejczycy, m.in. dwaj Polacy, którzy zostali
bohaterami narodowymi Stanów Zjednoczonych: Tadeusz Kościuszko i Kazimierz
Pułaski.
Tadeusz
Kościuszko był inżynierem wojskowym, wykształconym w Polsce i we Francji.
Wstąpił do armii amerykańskiej poruszony ideałami wolności i niepodległości.
Zlecono mu budowę fortyfikacji. To on wybrał miejsce pod Saratogą, które
umocnił tak dobrze, że wojska angielskie nie zdołały go zdobyć i musiały się poddać. Ich kapitulację uznano
potem za punkt zwrotny wojny. Za swoje zasługi Kościuszko otrzymał amerykańskie
obywatelstwo i stopień generała brygady.
Kazimierz
Pułaski pojechał do Ameryki, by ,,służyć obronie wolności". Szybko
zasłynął z odwagi i umiejętności kawaleryjskich. Gdy ocalił armię amerykańską
przed klęska (i uratował życie Waszyngtonowi) nadano mu tytuł generała brygady.
Zorganizował kilkusetosobowy oddział ochotników nazwany Legionem Pułaskiego.
Zginął od postrzału w czasie oblężenia Savannah. Uznano go za ,,ojca kawalerii
amerykańskiej" i bohatera narodowego Stanów Zjednoczonych.
W 1781 roku
połączone siły francusko - amerykańskie zmusiły do kapitulacji armię angielską
pod Yorktown. Angielska przegrana oznaczała koniec wojny. W 1783 roku podpisano
pokój, na mocy którego Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów
Zjednoczonych.
Każdego roku 4
lipca jest świętowany w Stanach Zjednoczonych jako Dzień Niepodległości. Tego
dnia bowiem, w 1776 roku, przedstawiciele 13 amerykańskich kolonii podpisali
Deklarację Niepodległości. Powołała ona do istnienia niepodległe państwo: Stany
Zjednoczone Ameryki (a właściwie: Zjednoczone Państwa Ameryki, w skrócie USA). U
podstaw Deklaracji Niepodległości leżały oświeceniowe poglądy na wolność i
równość wszystkich ludzi. W praktyce zasady te zrealizowano tylko częściowo. W
Stanach Zjednoczonych żyło wówczas ponad 700 tysięcy niewolników. Nie wyzwolono
ich, gdyż zniweczyłoby to interesy plantatorów z Południa.
W 1787 roku
delegaci 12 stanów (przedstawiciele trzynastego odmówili przyjazdu) spotkali
się na zjeździe w Filadelflii. Po czterech miesiącach prac uchwalili
konstytucję Stanów Zjednoczonych. Dokument ten, przygotowany dla 2.5 miliona
ludzi, do dziś określa ustrój mocarstwa liczącego ponad 300 milionów
mieszkańców Konstytucja wprowadziła trójpodział władzy, a także system
prezydencki: prezydent ma najszersze kompetencje wykonawcze ograniczane przez
Kongres, który otrzymał władzę ustawodawczą. Dzieli się on na Izbę
Reprezentantów i Senat. Władzę ustawodawczą i wykonawczą kontrolował Sąd
Najwyższy.
Postanowienia,
które nawiązują do idei oświecenie to:
- wprowadzenie
równości wobec prawa wszystkich obywateli, bez różnicy czy był biedny, czy
bogaty
- równość i
tolerancja wobec wszystkich religii wyznawanych przez obywateli
- wprowadzenie
monteskiuszowskiej zasady trójpodziału władz na wykonawczą, sądowniczą i
ustawodawczą.
.JPG)
